تبلیغات انتخابات در فضای مجازی چه نقشی در کمپین انتخاباتی دارد؟
«بازاریابی سیاسی دیجیتال» مجموعه فعالیتهایی است که یک نامزد، حزب یا ستاد برای معرفی سوابق و برنامهها، اطلاعرسانی و برقراری ارتباط عمومی در بسترهای دیجیتال انجام میدهد.
بنابراین بازاریابی سیاسی دیجیتال فقط به تبلیغات پولی محدود نیست. وبسایت نامزد، صفحه اینستاگرام، کانال تلگرام، انتشار یک ویدئوی توضیحی، پوشش یک نشست یا پاسخ رسمی به اطلاعات نادرست هم میتواند بخشی از آن باشد.
فضای دیجیتال نسبت به بسیاری از روشهای سنتی سه مزیت عملی دارد: انتشار سریعتر اطلاعات، امکان ارتباط دوطرفه و قابلیت سنجش بخشی از واکنش مخاطبان.
برای مثال، بعد از توزیع یک بروشور معمولاً نمیتوان دقیق فهمید چند نفر آن را خواندهاند؛ اما در یک شبکه اجتماعی میتوان تعداد مشاهده، بازنشر، واکنش یا کلیک روی لینک را بررسی کرد.
این به معنای برتری مطلق تبلیغات آنلاین بر روشهای سنتی نیست. فضای مجازی نیز به تیم، زمان، تولید محتوا و مدیریت مداوم نیاز دارد و بسته به اندازه کمپین میتواند هزینه قابل توجهی داشته باشد.
برای دسترسی به بیش از 50 نمونه متن پیامک تبلیغات اتخابات کلیک کنید:
متن تبلیغات انتخاباتی
رفتار مخاطب در فضای دیجیتال چه تفاوتی کرده است؟
در رسانههای سنتی، ارتباط معمولاً یکطرفهتر بود: پیام منتشر میشد و مخاطب آن را دریافت میکرد.
در شبکههای اجتماعی، مخاطب میتواند در همان لحظه سؤال بپرسد، محتوا را بازنشر کند، درباره آن بحث کند یا اطلاعات منتشرشده را با منابع دیگر مقایسه کند.
همین تفاوت باعث میشود صفحه یک نامزد فقط نقش «رسانه انتشار پیام» نداشته باشد؛ باید به مرجعی قابل مراجعه برای برنامهها، مواضع، اخبار و پاسخهای رسمی تبدیل شود.
قبل از شروع تبلیغات انتخاباتی آنلاین چه چیزهایی را مشخص کنیم؟
شروع فعالیت از ساخت چند حساب کاربری معمولاً ترتیب درستی نیست. ابتدا باید مشخص شود کمپین در فضای دیجیتال قرار است چه کاری انجام دهد.
۱. کانالها و حسابهای رسمی را مشخص کنید
مخاطب باید بتواند بدون دردسر تشخیص دهد کدام وبسایت، صفحه یا کانال واقعاً متعلق به نامزد یا ستاد رسمی اوست.
نام کاربری هماهنگ، تصویر مشخص، توضیح روشن در بخش معرفی و لینکدادن حسابهای رسمی به یکدیگر به این تشخیص کمک میکند.
در صورت داشتن وبسایت، میتوان صفحهای برای معرفی تمام درگاههای رسمی ایجاد کرد تا کاربر برای پیدا کردن حساب اصلی به جستوجوی بین صفحات مشابه نیاز نداشته باشد.
در بعضی انتخابات، معرفی درگاههای مجازی فقط یک توصیه ارتباطی نیست و در مقررات انتخاباتی نیز برای آن سازوکار در نظر گرفته شده است. برای نمونه مقررات فعلی انتخابات مجلس و شوراها درباره ستاد مجازی و درگاههای آنلاین احکامی دارند.
۲. موضوعات اصلی محتوا را تعیین کنید
اگر موضوعات محتوا از قبل مشخص نباشند، صفحه انتخاباتی معمولاً بعد از مدتی به مجموعهای از عکس جلسات، پوسترها و جملات پراکنده تبدیل میشود.
میتوانید محتوا را در چند دسته مدیریت کنید؛ برای مثال:
- معرفی سابقه و تجربه نامزد؛
- توضیح برنامهها و مواضع؛
- پاسخ به سؤالهای پرتکرار؛
- گزارش جلسات و برنامهها؛
- انتشار اطلاعیههای رسمی؛
- توضیح یا اصلاح اطلاعات نادرست.
قرار نیست همه این قالبها به یک اندازه منتشر شوند. هدف این دستهبندی این است که بدانید هر محتوا دقیقاً چه وظیفهای دارد.
برای دانلود رایگان طرحهای لایه باز پوسترهای انتخاباتی کلیک کنید:
پوستر تبلیغات انتخابات
۳. مسئولیت اعضای تیم رسانهای را روشن کنید
حتی در یک ستاد کوچک هم باید مشخص باشد چه کسی محتوا را آماده میکند، چه کسی اطلاعات آن را بررسی میکند و چه کسی اجازه انتشار دارد.
برای محتوای حساس نیز بهتر است مسیر تأیید مشخص باشد. مثلاً انتشار یک ویدئوی روزمره ممکن است به فرایند پیچیدهای نیاز نداشته باشد، اما انتشار آمار، اتهام، موضع رسمی یا پاسخ به یک بحران رسانهای باید دقیقتر بررسی شود.
این فرایند ساده، احتمال انتشار اطلاعات نادرست یا واکنش عجولانه را کاهش میدهد.
کدام شبکههای اجتماعی برای تبلیغات انتخاباتی مناسبترند؟
یک نسخه واحد برای همه کمپینها وجود ندارد. انتخاب شبکه اجتماعی باید با توجه به مخاطبان، نوع محتوا و توان تیم انجام شود.
| بستر | کاربرد اصلی | محتوای مناسب |
| اینستاگرام | ارتباط عمومی و محتوای دیداری | ویدئوی کوتاه، پست، استوری، پخش زنده |
| تلگرام | اطلاعرسانی و انتشار محتوای کاملتر | خبر، متن، فایل، ویدئو و اطلاعیه |
| ایتا | اطلاعرسانی و ارتباط با کاربران این پیامرسان | کانال و محتوای چندرسانهای |
| روبیکا | انتشار محتوای دیداری و اطلاعرسانی | ویدئو، پیام و محتوای چندرسانهای |
| وبسایت | مرجع رسمی و قابل جستوجوی کمپین | برنامهها، سوابق، اخبار، مواضع و اطلاعات تماس |
داده عمومی و مستقل کافی برای مقایسه دقیق سن، جنسیت و ویژگیهای جمعیتشناختی کاربران همه این شبکهها در ایران در دسترس نیست. بنابراین بهتر است درباره عباراتی مثل «پلتفرم جوانان» یا «شبکه اجتماعی افراد مسنتر» بدون داده معتبر حکم قطعی ندهیم.
از طرف دیگر، حضور در یک شبکه فقط به تعداد کاربران آن بستگی ندارد. ممکن است یک پلتفرم کاربران زیادی داشته باشد اما تیم شما توان مدیریت مناسب آن را نداشته باشد.
استراتژی کمپین انتخاباتی در اینستاگرام چگونه طراحی شود؟
اینستاگرام یک بستر دیداری است. بنابراین تبدیل هر بیانیه یا سخنرانی به یک کپشن طولانی، استفاده مناسبی از ظرفیت آن نیست.
بهتر است هر محتوا روی یک موضوع مشخص متمرکز باشد. اگر قرار است برنامه نامزد درباره حملونقل توضیح داده شود، میتوان اصل مسئله و دیدگاه نامزد را در یک ویدئوی کوتاه مطرح کرد و جزئیات بیشتر را در یک پست چنداسلایدی یا وبسایت قرار داد.
استوری نیز برای اطلاعرسانی روزانه، پوشش رویدادها، معرفی محتوای تازه و پاسخ به سؤالهای عمومی مناسب است.
برای سنجش عملکرد هم فقط تعداد پسندها یا دنبالکنندگان را نگاه نکنید. آمارهای اینستاگرام امکان بررسی شاخصهایی مثل میزان دسترسی، مشاهده، تعامل، ذخیره و اشتراکگذاری محتوا را فراهم میکنند.
این دادهها نشان میدهند چه محتوایی بیشتر دیده یا با آن تعامل شده است؛ اما نباید آنها را معادل نظرسنجی انتخاباتی یا میزان رأی نامزد دانست.
تبلیغات نامزدهای انتخاباتی در تلگرام چگونه انجام شود؟
تلگرام برای انتشار منظم خبر، اطلاعیه، فایل، متن کاملتر و آرشیوکردن محتوا کاربرد دارد.
اگر جلسهای برگزار شده است، فقط چند عکس با عنوان «حضور در جمع مردم» منتشر نکنید. مخاطب باید بفهمد جلسه درباره چه موضوعی بوده، چه مسئلهای مطرح شده و موضع یا پاسخ نامزد چه بوده است.
عنوان و ابتدای هر پیام نیز اهمیت دارد. کاربر باید بدون خواندن چند پاراگراف بفهمد موضوع پیام چیست.
تلگرام برای کانالهای واجد شرایط آمارهایی مانند تعداد دنبالکنندگان، میزان مشاهده، بازنشر، واکنشها و برخی منابع ورود کاربران ارائه میکند.
این دادهها برای مقایسه عملکرد محتوا مناسباند؛ نه برای نتیجهگیری درباره میزان حمایت عمومی.
ایتا و روبیکا چه جایگاهی در کمپین دارند؟
اگر بخشی از مخاطبان موردنظر در ایتا یا روبیکا حضور دارند، این شبکهها نیز میتوانند بهعنوان کانال اطلاعرسانی استفاده شوند.
با این حال بهتر است یک اصل ساده را رعایت کنید: شبکهای را انتخاب کنید که واقعاً بتوانید آن را مدیریت کنید.
راهاندازی پنج صفحه و رهاکردن سه صفحه بعد از چند روز، فایدهای ندارد. دو یا سه کانال فعال، منظم و قابل اعتماد معمولاً انتخاب منطقیتری از حضور پراکنده در تعداد زیادی شبکه است.
آیا برای کمپین انتخاباتی به وبسایت نیاز داریم؟
شبکه اجتماعی برای انتشار روزانه مناسب است؛ اما محتوا در آن بهسرعت میان مطالب تازهتر گم میشود.
وبسایت میتواند نقش مرجع اصلی را داشته باشد: سوابق، برنامهها، مواضع، پاسخ به سؤالهای مهم، اخبار رسمی و لینک تمام حسابهای معتبر در یک محل قرار میگیرند.
همچنین اگر درباره یک موضوع شایعه یا ابهامی ایجاد شود، میتوان پاسخ کامل و مستند را در وبسایت منتشر کرد و از شبکههای اجتماعی به همان صفحه ارجاع داد.
برای تبلیغات انتخاباتی چه محتوایی تولید کنیم؟
روشهای تبلیغات انتخاباتی آنلاین فقط شامل ساخت پوستر یا انتشار کلیپ نیستند. بهتر است هر محتوا یک سؤال یا نیاز واقعی مخاطب را پاسخ دهد.
برنامهها را به زبان ساده توضیح دهید
اگر برنامه نامزد فقط به شکل یک فایل طولانی منتشر شود، بسیاری از مخاطبان احتمالاً آن را کامل نمیخوانند.
هر موضوع را جدا کنید و به سه سؤال جواب دهید:
مسئله چیست؟ نامزد درباره آن چه موضع یا پیشنهادی دارد؟ این موضوع تا چه اندازه در اختیار جایگاهی است که نامزد برای آن انتخاب میشود؟
سؤال سوم اهمیت زیادی دارد. برای مثال در مقررات فعلی انتخابات مجلس، وعده خارج از صلاحیت قانونی نمایندگی از جمله موارد ممنوع اعلام شده است.
سناریوی ویدئوی انتخاباتی را چگونه بنویسیم؟
یک ویدئوی خوب لازم نیست پیچیده باشد. قبل از ضبط، مشخص کنید مخاطب بعد از دیدن آن قرار است دقیقاً چه چیزی بداند.
یک ساختار ساده میتواند این باشد:
مسئله: سؤال یا موضوع را در همان ابتدا مشخص کنید.
موضع: توضیح دهید نامزد درباره آن چه دیدگاهی دارد.
دلیل یا سند: اگر ادعا به آمار، قانون یا سابقهای متکی است، منبع آن را ذکر کنید.
راهکار یا اقدام: اگر پیشنهادی مطرح میشود، روشن کنید چیست و تا چه اندازه در اختیار آن سمت قرار دارد.
مسیر اطلاعات بیشتر: برای جزئیات، کاربر را به برنامه کامل، وبسایت یا منبع مربوط ارجاع دهید.
برای مثال شروع یک ویدئو با جمله «امروز میخواهیم درباره مسائل مهم شهر صحبت کنیم» بسیار کلی است. «آیا شورای شهر میتواند مشکل X را حل کند؟» از همان ابتدا موضوع را مشخص میکند.
سؤالهای پرتکرار را به محتوا تبدیل کنید
پیامها، کامنتها و سؤالهای جلسات میتوانند یکی از بهترین منابع پیدا کردن موضوع باشند.
اگر یک سؤال بارها تکرار میشود، پاسخ آن را به محتوای مستقل تبدیل کنید. این کار علاوه بر پاسخگویی به مخاطبان فعلی، آرشیوی ایجاد میکند که در دفعات بعد بتوان افراد را به آن ارجاع داد.
رویداد را گزارش کنید، نه فقط حضور در آن را
پنج عکس از یک جلسه اطلاعات زیادی در اختیار مخاطب قرار نمیدهد.
بهتر است توضیح دهید جلسه درباره چه موضوعی برگزار شده، چه مسائلی مطرح شده و آیا نتیجه یا تصمیم مشخصی داشته است.
مخاطب باید بعد از دیدن پست چیزی بیشتر از «نامزد در این محل حضور داشت» بداند.
چگونه تصویر قابل اعتماد و یکدستی از نامزد ارائه کنیم؟
برندسازی شخصی در کمپین انتخاباتی به معنای ساختن یک شخصیت غیرواقعی نیست.
اگر تصویری که در شبکههای اجتماعی ساخته میشود با سابقه، مواضع و رفتار واقعی نامزد فاصله زیادی داشته باشد، این تناقض میتواند اعتماد مخاطب را کاهش دهد.
چند اصل ساده کمک میکند ارتباط یکدستتر شود:
- مواضع و اطلاعات منتشرشده در کانالهای مختلف با هم تناقض نداشته باشند؛
- ادعاهای قابل بررسی با منبع همراه شوند؛
- لحن حسابهای رسمی بیش از حد متفاوت نباشد؛
- اشتباه اطلاعاتی بهجای پنهانشدن، در صورت لزوم اصلاح شود؛
- مشخص باشد کدام محتوا موضع رسمی نامزد است.
اعتماد بیشتر از تکرار صفتهایی مثل «توانمند»، «مردمی» یا «متخصص» از امکان بررسی ادعاها و ثبات رفتار به دست میآید.
چگونه انتشار محتوا را هماهنگ کنیم؟
انتشار گسترده یک محتوا لزوماً به معنای موفقیت آن نیست. بهجای تلاش برای ایجاد مصنوعی «موج رسانهای»، بهتر است شرایطی فراهم شود که یک پیام عمومی بتواند به شکل طبیعی در کانالهای مختلف دیده و بازنشر شود.
برای این کار، یک موضوع اصلی را انتخاب کنید و متناسب با هر بستر نسخه مناسبی از آن بسازید.
مثلاً معرفی یک برنامه میتواند به این شکل منتشر شود:
در وبسایت، توضیح کامل و منابع؛
در اینستاگرام، ویدئوی کوتاه یا پست خلاصه؛
در تلگرام و ایتا، خلاصه همراه با لینک متن کامل.
به این ترتیب تمام محتواها یکدیگر را تکمیل میکنند و کاربر برای بررسی بیشتر یک مرجع مشخص دارد.
تقویم محتوایی کمپین چه اطلاعاتی داشته باشد؟
تقویم محتوا فقط جدول تاریخ انتشار نیست.
حداقل مشخص کنید هر محتوا درباره چه موضوعی است، برای کدام پلتفرم آماده میشود، مسئول آن چه کسی است، چه زمانی باید تأیید شود و چه موقع منتشر خواهد شد.
همچنین تمام ظرفیت تیم را از چند روز قبل پر نکنید. در دوران انتخابات ممکن است اتفاقی رخ دهد که به اطلاعرسانی یا توضیح سریع نیاز داشته باشد.
داشتن فضای خالی در تقویم، واکنش به این اتفاقها را سادهتر میکند.
چگونه به سؤالها، انتقادها و شایعات پاسخ دهیم؟
فعالیت انتخاباتی در فضای مجازی بدون مواجهه با نقد، اطلاعات ناقص یا شایعه تقریباً ممکن نیست.
اما قرار نیست به هر مطلبی پاسخ داده شود.
ابتدا سه چیز را بررسی کنید: ادعا دقیقاً چیست؟ منبع اولیه آن کجاست؟ آیا به اندازهای منتشر شده که پاسخ رسمی ضرورت داشته باشد؟
اگر پاسخ لازم است، نسخهای مستند و روشن تهیه کنید و آن را در کانالهای رسمی قرار دهید. اگر سندی وجود دارد، مخاطب را به منبع اصلی هدایت کنید.
پاسخ عجولانه، توهین متقابل یا بازنشر یک ادعای کماهمیت گاهی خودش باعث گستردهترشدن همان موضوع میشود.
از نظر حقوقی هم باید احتیاط کرد. برای نمونه قانون فعلی انتخابات مجلس رفتارهایی مانند انتشار مطالب خلاف واقع، هتک حرمت و برخی تخلفات تبلیغاتی را در فضای مجازی نیز مشمول مقررات انتخاباتی میداند.
قوانین تبلیغات انتخابات در فضای مجازی چیست؟
یک قانون واحد با جزئیات یکسان برای همه انتخابات وجود ندارد.
قوانین مجلس شورای اسلامی، ریاستجمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا در بعضی جزئیات با یکدیگر تفاوت دارند. علاوه بر متن قانون، ممکن است برای هر دوره دستورالعملها و اطلاعیههای اجرایی تازهای منتشر شود.
بنابراین پیش از اجرای کمپین، آخرین اطلاعیههای رسمی مربوط به همان انتخابات باید بررسی شود.
زمان تبلیغات انتخابات مجلس چقدر است؟
طبق قانون فعلی انتخابات مجلس شورای اسلامی، فعالیت تبلیغاتی نامزدها در فضای حقیقی و مجازی از هشت روز پیش از روز اخذ رأی آغاز میشود و تا ۲۴ ساعت قبل از رأیگیری ادامه دارد.
این یعنی فضای مجازی استثنا نیست و پایان مهلت تبلیغات را باید برای صفحات و کانالهای آنلاین نیز جدی گرفت.
تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری از چه زمانی آغاز میشود؟
بر اساس قانون انتخابات ریاستجمهوری، فعالیت رسمی انتخاباتی نامزدها از تاریخ اعلام اسامی آنان توسط وزارت کشور آغاز میشود و تا ۲۴ ساعت قبل از شروع رأیگیری ادامه دارد.
بنابراین نمیتوان قاعده هشتروزه مجلس را به انتخابات ریاستجمهوری تعمیم داد.
تبلیغات انتخابات شوراها چه زمانی مجاز است؟
بر اساس متن فعلی قانون انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، فعالیت تبلیغاتی نامزدها هشت روز پیش از روز اخذ رأی آغاز میشود و تا ۲۴ ساعت پیش از رأیگیری ادامه دارد.
آییننامه اجرایی مصوب ۱۴۰۴ نیز مقررات تبلیغات حقیقی و مجازی را با جزئیات بیشتری مشخص کرده و تدوین دستورالعمل مصادیق تبلیغات مجاز و غیرمجاز در فضای مجازی را پیشبینی کرده است.
چه محتواهایی میتواند تخلف انتخاباتی باشد؟
جزئیات باید بر اساس نوع انتخابات بررسی شود، اما مواردی مانند انتشار مطالب خلاف واقع، هتک حرمت، تبلیغ علیه نامزد دیگر و تبلیغات خارج از مهلت قانونی در قوانین فعلی برخی انتخابات ممنوع شدهاند.
برای نمونه قانون فعلی شوراها «تبلیغ علیه دیگر داوطلبان»، هتک حرمت و اظهار مطالب خلاف واقع را در زمره تخلفات تبلیغاتی قرار داده است.
به همین دلیل بهتر است کانال رسمی نامزد بیش از هر چیز بر معرفی سابقه، برنامه، مواضع و پاسخهای خود او متمرکز باشد.
استفاده از امکانات دولتی برای تبلیغات مجاز است؟
استفاده از موقعیت و برخی امکانات عمومی و دولتی برای تبلیغات انتخاباتی محدودیت قانونی دارد.
مقررات دقیق با توجه به نوع انتخابات متفاوت است؛ بنابراین ستاد نباید صرفاً به این دلیل که به یک فضای اداری، رسانه یا امکانات عمومی دسترسی دارد، استفاده تبلیغاتی از آن را مجاز فرض کند.
در مقررات شوراها نیز آییننامه اجرایی برای استفاده از امکانات دستگاهها، اصل برابری فرصت تبلیغاتی و سازوکار مشخصی را در نظر گرفته است.
تأمین مالی تبلیغات انتخاباتی چه مقرراتی دارد؟
در انتخابات مجلس، قانون مستقلی درباره شفافیت و نظارت بر تأمین مالی فعالیتهای انتخاباتی وجود دارد.
یکی از الزامات آن، مشخصکردن حساب بانکی مخصوص هزینههای انتخاباتی است. ستاد انتخابات کشور در اطلاعیه مربوط به انتخابات میاندورهای مجلس در سال ۱۴۰۵ نیز بر تعیین یا افتتاح حساب صرفاً برای هزینههای انتخاباتی و ثبت آن در سامانه تأکید کرده است.
بنابراین هزینه طراحی، تولید محتوا، تبلیغات آنلاین و سایر مخارج کمپین را نباید جدا از نظام مالی رسمی ستاد در نظر گرفت.
عملکرد کمپین انتخاباتی در فضای مجازی را چگونه ارزیابی کنیم؟
اگر تنها شاخص شما تعداد دنبالکنندگان باشد، تصویر ناقصی از عملکرد کمپین خواهید داشت.
چند معیار را باید کنار هم دید.
میزان مشاهده و دسترسی
چند نفر محتوا را دیدهاند؟ آیا یک نوع محتوا بهطور پیوسته بیشتر از قالبهای دیگر مشاهده میشود؟
بهتر است روند چند محتوا را با هم مقایسه کنید، نه اینکه از یک پست موفق یا ناموفق نتیجه کلی بگیرید.
نرخ تعامل
نرخ تعامل (Engagement Rate) نشان میدهد چه میزان از مخاطبان بعد از دیدن محتوا با آن کاری انجام دادهاند؛ مثلاً نظر دادهاند، محتوا را ذخیره یا بازنشر کردهاند.
فرمول این شاخص در ابزارها میتواند متفاوت باشد. به همین دلیل برای مقایسه داخلی بهتر است یک روش ثابت انتخاب کنید.
بازنشر محتوا
میزان اشتراکگذاری نشان میدهد یک پیام تا چه اندازه از محدوده دنبالکنندگان مستقیم صفحه خارج شده است.
البته بازنشر زیاد الزاماً به معنای تأیید محتوا نیست. یک مطلب جنجالی ممکن است با هدف نقدکردن نیز دستبهدست شود.
مراجعه به وبسایت
اگر از شبکههای اجتماعی به صفحات وبسایت لینک میدهید، میتوانید بفهمید هر بازدید از کدام کانال آمده است.
یکی از روشهای ساده استفاده از پارامترهای UTM است؛ بخشهایی که به انتهای لینک اضافه میشوند تا منبع ورود کاربر در ابزارهای تحلیل وب مشخص شود.
گوگل استفاده از پارامترهایی مانند utm_source، utm_medium و utm_campaign را برای تفکیک منابع کمپین مستند کرده است.
برای مثال میتوان فهمید چه تعداد مراجعه از لینک تلگرام و چه تعداد از اینستاگرام آمده است.
سؤالها و موضوعات پرتکرار
همه دادههای مفید عدد نیستند.
اگر یک موضوع بارها در پیامها، کامنتها یا جلسات مطرح میشود، آن را ثبت کنید. این داده به شما نشان میدهد مخاطبان درباره چه موضوعاتی نیاز به توضیح بیشتر دارند.
تحلیل احساسات مخاطبان چیست؟
تحلیل احساسات (Sentiment Analysis) یعنی بررسی متن واکنشها و تلاش برای دستهبندی آنها به حالتهایی مانند مثبت، منفی یا خنثی.
این ابزار میتواند برای شناسایی بعضی الگوها مفید باشد، اما نباید بیش از اندازه به آن اعتماد کرد.
تشخیص کنایه، طنز، اصطلاحات محاورهای و بعضی ساختارهای فارسی برای ابزارهای خودکار دشوار است. علاوه بر این، افرادی که زیر یک پست نظر میدهند نمونه آماری تمام رأیدهندگان نیستند.
بنابراین تحلیل احساسات را برای شناخت بهتر بحثهای آنلاین استفاده کنید، نه برای پیشبینی نتیجه انتخابات.
چه ابزارهایی برای مدیریت و ارزیابی کمپین آنلاین مفیدند؟
لازم نیست مجموعه بزرگی از ابزارها خریداری شود. هر ابزار باید یک مسئله مشخص را حل کند.
آمار داخلی اینستاگرام
برای بررسی میزان مشاهده، دسترسی، تعامل، ذخیره، اشتراکگذاری و عملکرد محتوا از آمار خود اینستاگرام استفاده کنید. این داده مستقیمتر از گزارشهای ابزارهای جانبی است.
آمار کانال تلگرام
تلگرام برای کانالهای واجد شرایط اطلاعاتی مانند رشد اعضا، میزان مشاهده پستها، بازنشر و واکنشها ارائه میکند.
Google Analytics
اگر کمپین وبسایت دارد، Google Analytics میتواند مسیر ورود و رفتار کاربران سایت را بررسی کند. استفاده منظم از UTM نیز کمک میکند مراجعه از کانالهای مختلف با هم مخلوط نشود.
Google Search Console
Search Console نشان میدهد کاربران با چه عبارتهایی صفحات وبسایت را در نتایج گوگل دیدهاند، چند بار روی آنها کلیک کردهاند و نرخ کلیک هر صفحه چقدر بوده است.
این ابزار بهخصوص برای فهمیدن این موضوع مفید است که مردم هنگام جستوجوی نام نامزد یا موضوعات مرتبط دقیقاً چه عبارتهایی را جستوجو میکنند.
Google Trends
Google Trends برای بررسی تغییرات نسبی علاقه جستوجویی به یک موضوع قابل استفاده است و میتواند جستوجوهای مرتبط و روندهای زمانی را نشان دهد.
اما یک محدودیت مهم دارد: گوگل صراحتاً تأکید میکند داده Trends نظرسنجی علمی نیست و نباید افزایش جستوجوی یک موضوع را به معنای محبوبیت یا «برندهشدن» آن دانست.
یک صفحه گسترده ساده
برای بسیاری از کمپینها حتی یک فایل ساده میتواند کافی باشد.
تاریخ، موضوع محتوا، شبکه اجتماعی، تعداد مشاهده، تعامل، بازنشر و نکات کیفی را ثبت کنید. بعد از چند روز الگوهایی دیده میشوند که از نگاهکردن پراکنده به داشبورد چند شبکه قابل تشخیص نیستند.
چه اشتباههایی در تبلیغات انتخاباتی آنلاین رایج است؟
حضور در شبکههای بیشتر از توان تیم
داشتن حساب در یک شبکه به معنای حضور مؤثر در آن نیست. هر حساب نیاز به تولید محتوا، انتشار و پایش دارد.
تبدیل صفحه نامزد به تابلو اعلانات
اگر تمام صفحه از پوستر، بنر و گزارش حضور تشکیل شده باشد، مخاطب اطلاعات زیادی برای شناخت برنامهها و مواضع نامزد به دست نمیآورد.
انتشار یک محتوا بدون تغییر در همه شبکهها
موضوع میتواند یکسان باشد؛ قالب لزوماً نباید یکسان باشد.
تمرکز افراطی بر تعداد دنبالکننده
رشد دنبالکننده فقط یکی از شاخصهاست و بدون مشاهده، تعامل و بازخورد معنای زیادی ندارد.
پاسخ فوری به هر انتقاد
گاهی پاسخ ضروری است و گاهی فقط باعث بیشتر دیدهشدن یک موضوع کماهمیت میشود.
انتشار آمار یا ادعا بدون منبع
در فضای انتخابات، یک عدد اشتباه میتواند خیلی سریع منتشر شود و اصلاح آن بسیار سختتر از بررسی قبل از انتشار است.
نادیدهگرفتن قوانین فضای مجازی
این تصور که قوانین تبلیغات فقط برای بنر، ستاد یا تبلیغات خیابانی است درست نیست. مقررات جدید انتخابات مجلس و شوراها بهصراحت فضای مجازی را نیز پوشش میدهند.
جمعبندی؛ کمپین انتخاباتی آنلاین را از کجا شروع کنیم؟
تبلیغات انتخابات در فضای مجازی با ساخت صفحه اینستاگرام شروع نمیشود. قدم اول شناخت مقررات همان انتخابات و مشخصکردن درگاههای رسمی است. بعد باید تعیین کنید هر کانال چه وظیفهای دارد و چه کسی مسئول تولید، تأیید و انتشار محتواست.
محتوا نیز باید به مردم کمک کند سابقه، برنامهها و مواضع نامزد را بهتر بررسی کنند. انتشار مداوم پوستر یا جملات کلی جای توضیح روشن درباره مسائل واقعی را نمیگیرد.
در طول کمپین، عملکرد محتوا را با چند شاخص مختلف بررسی کنید و از دادهها برای اصلاح شیوه انتشار و پاسخگویی استفاده کنید. تعداد دنبالکننده، تعداد مشاهده یا حتی تحلیل احساسات بهتنهایی تصویری از افکار عمومی یا نتیجه انتخابات ارائه نمیدهند.
در نهایت، سرعت شبکههای اجتماعی نباید جای دقت را بگیرد. یک کمپین دیجیتال منظم باید بتواند سریع اطلاعرسانی کند، اما در عین حال منبعی قابل اعتماد و قابل بررسی برای مخاطب باقی بماند.
سؤالات متداول درباره تبلیغات انتخابات در فضای مجازی
تبلیغات انتخابات در فضای مجازی از چه زمانی مجاز است؟
به نوع انتخابات بستگی دارد. در انتخابات مجلس و شوراهای اسلامی شهر و روستا، بر اساس قوانین فعلی تبلیغات از هشت روز پیش از رأیگیری آغاز میشود و ۲۴ ساعت پیش از رأیگیری پایان مییابد. در انتخابات ریاستجمهوری فعالیت رسمی از زمان اعلام اسامی نامزدها توسط وزارت کشور آغاز میشود.
آیا ممنوعیت تبلیغات در ۲۴ ساعت پایانی شامل فضای مجازی هم میشود؟
در انتخاباتهایی مانند مجلس و شوراها، مقررات فعلی فضای مجازی را نیز در چارچوب فعالیتهای تبلیغاتی قرار دادهاند؛ بنابراین نباید شبکههای اجتماعی را خارج از مهلت قانونی فرض کرد.
آیا نامزد باید صفحات رسمی خود را معرفی کند؟
این موضوع به مقررات همان انتخابات بستگی دارد. در مقررات فعلی مجلس و شوراها درباره معرفی ستاد مجازی و درگاههای مربوط سازوکارهایی پیشبینی شده است.
آیا داشتن وبسایت برای نامزد ضروری است؟
صرفنظر از الزامات قانونی هر انتخابات، داشتن وبسایت از نظر ارتباطی مفید است؛ چون میتواند مرجع ثابت برنامهها، سوابق، اخبار و حسابهای رسمی باشد.
آیا تعداد دنبالکنندگان نشاندهنده موفقیت کمپین است؟
خیر. تعداد دنبالکنندگان باید در کنار شاخصهایی مثل میزان مشاهده، تعامل، بازنشر و مراجعه به وبسایت بررسی شود.
آیا Google Trends میزان محبوبیت یک نامزد را نشان میدهد؟
خیر. Google Trends میزان نسبی جستوجوی موضوعات را نمایش میدهد و خود گوگل تأکید میکند این داده جای نظرسنجی علمی را نمیگیرد.
آیا میتوان یک محتوا را در همه شبکههای اجتماعی منتشر کرد؟
موضوع واحد را میتوان در چند شبکه پوشش داد، اما بهتر است شکل ارائه آن متناسب با هر پلتفرم تغییر کند. یک موضوع میتواند در اینستاگرام ویدئوی کوتاه، در تلگرام توضیح کاملتر و در وبسایت مطلب مرجع باشد.
